Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, yargı süreçlerinde yeni bir dönemi başlatıyor. Düzenleme ile icra-iflas sisteminden noterlik hizmetlerine, idari yargıdaki görev sınırlarından ceza yargılamasındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumuna kadar pek çok alanda yeni hükümler yürürlüğe girdi.
İCRA VE İFLAS DÜZENLEMELERİNDE YENİ KURALLAR
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre; tamamı mirasçılara ait olan taşınmazlarda ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi halinde, ilk açık artırma yalnızca mirasçı maliklerin katılımıyla gerçekleştirilecek. Bu uygulama sadece ilk artırma için geçerli olacak.
Elektronik satış portalına ilişkin düzenlemeler kapsamında, satış isteyen alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurursa, alacağı oranında teminat göstermekten muaf tutulacak. Hazine de açık artırmalarda teminat yatırmayacak. İhale ilanlarında tekliflerin geçerlilik koşulları, ihale bedelinin yatırılmaması durumunda uygulanacak yaptırımlar ve teminatlara ilişkin hükümler daha ayrıntılı olarak yer alacak.
NOTERLİK İŞLEMLERİNDE DİJİTAL DÖNEM VE DANIŞTAY YAPISI
Noterlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle noterlik evraklarının mahkemeler ve kamu kurumlarıyla elektronik ortamda paylaşılması sağlandı. Onaylı belge örnekleri güvenli elektronik imzayla dijital olarak gönderilebilecek ve bu işlemler için ayrıca harç veya vergi alınmayacak.
Yasayla birlikte, Danıştay’daki mevcut daire yapısının korunmasına yönelik geçiş süresi dört yıl uzatıldı. Bu kapsamda mevcut sistem 23 Temmuz 2030 tarihine kadar devam edecek.
İDARİ YARGIDA “TEK HAKİM” DÖNEMİ GENİŞLEDİ
İdari ve vergi yargısında tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan belirli iptal ve tam yargı davaları ile bazı disiplin cezalarına ilişkin uyuşmazlıklar artık tek hakim tarafından karara bağlanabilecek. Öğrencilerin sınıf geçme, burs, kredi ve yurt işlemlerine dair davalar; kamu görevlilerinin izin, lojman, geçici görevlendirme ve uyarma cezalarına ilişkin bazı davalar da bu kapsama alındı. Ayrıca, aynı parasal sınırın altında kalan belirli vergi davaları da tek hakim tarafından görülecek.
İSTİNAF VE TEMYİZ SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİKLER
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesi sonunda yetkileri artırıldı.
Mahkemeler, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesini değiştirerek veya maddi hataları düzelterek başvuruyu reddedebilecek. Usule ilişkin eksikliklerin keşif, bilirkişi veya duruşma gibi durumlardan kaynaklanması halinde, bu eksiklikler bölge idare mahkemesi tarafından tamamlanabilecek.
Temyiz sisteminde ise bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği bazı kararlar için Danıştay’a başvuru imkanı getirildi. Bu kararlar, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde temyiz edilebilecek. Ancak tek hakim tarafından görülen bazı davalarda temyiz yolu kapalı olacak.
DOLANDIRICILIK SUÇUNDA “IBAN” CEZA İNDİRİMİ
Türk Ceza Kanunu’nda nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenleyen maddede değişikliğe gidildi. Dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eyleminin yalnızca banka hesabı, ödeme aracı veya ilgili bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalması durumunda, verilecek cezada yarı oranında indirim yapılabilecek.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) iptal kararı doğrultusunda HAGB kurumu yeniden düzenlendi. Sanığa verilen cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması durumunda, gerekli şartların varlığında mahkeme HAGB kararı verebilecek.
HAGB uygulanabilmesi için; sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının giderilmiş olması gerekecek. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri sırasında işledikleri kötü muamele kapsamındaki bazı suçlarda ise HAGB hükümleri uygulanamayacak.
