“`html

Bağdat ve Erbil Arasındaki Anlaşma İle Petrol İhracatı Yeniden Başlıyor

Bağdat ile Erbil arasında gerçekleştirilen yoğun müzakereler sonucunda imzalanan ve 27 Eylül 2025 tarihinde yürürlük kazanan yeni anlaşma, günlük 190 bin varil bölge petrolünün Ceyhan Limanı üzerinden ihraç edilmesini, 50 bin varil petrolün ise Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) iç ihtiyaçları için kullanılmasını öngörüyor.

Petrol uzmanları ve sektördeki analistler, bu gelişmenin ekonomik tahminleri ve diplomatik ilişkileri önemli ölçüde dönüştürdüğünü vurguluyor. Anlaşmanın, 2025 yılında Irak meclisine sunulacak bütçe yasasının şekillenmesinde önemli bir rol oynayacağı ifade ediliyor.

Enerji alanındaki uzmanlar, petrol ihracatının tekrar başlamasının bölge ekonomisine büyük katkılar sağlayacağının yanı sıra, Avrupa’nın enerji güvenliğini artıracağını ve Türkiye’nin enerji köprüsü olma işlevini daha da güçlendireceğine dikkat çekiyor.

Bağdat ve Erbil arasındaki anlaşmayı değerlendiren enerji uzmanı Dr. Rebin Samed, bu durumun oldukça önemli bir gelişme olduğunu ifade etti. Petrol ihracatı konusundaki sorunların uzun süredir tartışıldığını belirten Samed, merkezi hükümetler arasındaki çatışmaların sonuçsuz kaldığını ekliyor.

Samed, “2014 yılına kadar IKBY, Türkiye’nin desteğiyle dünya pazarlarına petrol satışı yapabiliyordu. Ancak daha sonra çıkarılan sorunlar, özellikle o dönemdeki Başbakan Haydar İbadi’nin Paris Mahkemesi’nde Bölgesel Yönetim ve Türkiye aleyhine açtığı dava ile daha da karmaşık hale geldi,” şeklinde konuştu. Bu durumun yaklaşık 20 yıl sürmesine dikkat çekti.

Samed, ayrıca Irak’ın 2025 bütçesi görüşmelerinde bir yumuşama gözlemlendiğini ve bölgedeki petrolün maliyetinin diğer bölgelere göre farklılaştığını belirtti. “IKBY’de bir varil petrolün maliyeti 16 dolara çıkarak, Irak’ın diğer bölgelerinde maliyetin 6 doların altında kalması, bütçenin şekillenmesinde önemli bir etken olacak,” diye ekledi.

ABD’nin, petrol alıcısı ülkeleri Rus petrolü kullanmaktan vazgeçirmeye yönelik çabalarını da değerlendiren Samed, Türkiye’nin günlük petrol tüketiminin 980 bin varil olduğunu ve bu talebin %40’ının Rusya’dan, diğer %40’ının ise Azerbaycan ve Katar’dan geldiğini hatırlattı. “ABD kesinlikle Türkiye’nin alternatif olarak Rusya dışı petrol kaynaklarına yönelmesini istiyor,” dedi.

Şu anda dünya pazarlarına günde 190 bin varil petrol ihraç edilirken, önümüzdeki aylarda Kerkük petrolünün de aynı boru hattı ile dünya pazarlarına ulaştırılması bekleniyor. Irak ve Türkiye’nin hedefi, bu boru hattı aracılığıyla günlük toplam bir milyon varil petrol ihraç etmek. Eğer bir varil petrol fiyatı 65 dolar olursa, federal hazineye yıllık 5 milyar dolarlık bir katkı sağlanması öngörülüyor,” dedi.

Enerji uzmanı Şehriyar Şeyhler ise, Erbil-Bağdat arasındaki anlaşmalar ile petrol üretim şirketleri arasında yapılan müzakerelere değindi. “Özellikle ABD ve Türkiye’nin etkisiyle bu meselede bir çözüm elde edildi,” şeklinde görüş bildirdi.

Şeyhler, anlaşmanın IKBY petrolünün boru hattı aracılığıyla yeniden ihraç edilmesine fırsat tanıyacağını belirterek, “Anlaşmalar olumlu yönde ilerliyor, umuyorum ki bu durum sürdürülebilir olacaktır. Bu boru hattı, bölge için hayati önemde,” dedi.

Şeyhler, bu anlaşmanın iki taraf arasında ekonomik ilişkilerin olumlu çizgide gelişmesine yardımcı olacağını ifade etti. Ayrıca, Irak’ın kuzey petrolünün ve IKBY’nin petrolünün dünya pazarlarına ulaşımına katkı sağlayacağına dikkat çekti.

Bu gelişmelerin Avrupa’nın enerji güvenliğine de katkı sağlayacağına dikkat çeken Şeyhler, “Bu anlaşma, Avrupa ve ABD tarafından destekleniyor, bu da alternatif enerji kaynakları yaratmaya yönelik bir adım,” dedi.

Türkiye’nin enerji köprüsü rolünün de bu yeni anlaşma ile güçleneceğini belirten Şeyhler, “Türkiye’nin bölgedeki kaynakları Avrupa’ya ulaştırma görevinde önemi daha da artacak,” dedi. IKBY’nin petrol gelirlerinin doğrudan bölge hesabına girmediğini, bu gelirlerin Irak Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) tarafından yönetileceğini ifade etti.

Şeyhler, “2025 Irak bütçesi esas alındığında, Bölgesel Yönetim’in yıllık payı 14 milyar dolara ulaşacak ve bu, ekonomik istikrar sağlayacaktır,” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Ayrıca, petrol ihracatının yeniden başlaması ile birlikte eski mali hakların yeniden düzenlenmesi için bir mekanizma oluşturuldu. Bu durum, şirketlere daha net güvenceler sunarak haklarının korunmasını sağlayacak.

IKBY günde 280 bin varil petrol üretiyor; günlük 50 bin varil iç tüketim için ayrılırken, 230 bin varil SOMO’ya teslim edilmektedir. Ancak insansız hava aracı saldırıları nedeniyle üretim seviyeleri düşmüş olup, şu anda günlük 190 bin varil petrol Ceyhan Limanı’ndan ihraç ediliyor.

“`